Όταν διαβάζουμε ή ακούμε τη λέξη οικοτόνος, είναι σύνηθες να συγχέουμε την έννοια με κάτι που σχετίζεται με έναν οικολογικό τόνο. Είναι μια λέξη που δεν χρησιμοποιείται στο καθημερινό λεξιλόγιο και επομένως η σημασία της είναι συχνά άγνωστη. Ένας οικοτόνος είναι απλώς μια φυσική ζώνη μετάβασης μεταξύ δύο διαφορετικών και γειτονικών οικοσυστημάτων.
Σε αυτό το άρθρο θα σας πούμε για τα χαρακτηριστικά της οικοτόνης και πώς σχηματίζονται.
Τι είναι η οικοτόνη
Ο οικοτόνος είναι η φυσική ζώνη που υπάρχει ανάμεσα σε οικοσυστήματα με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, μπορούμε να βρούμε μια ζώνη μετάβασης μεταξύ ενός δάσους και μιας πεδιάδας. Το δάσος δεν τελειώνει σε ένα σημείο, αλλά σταδιακά μειώνεται σε πυκνότητα. Το οικολογικό όριο μεταξύ των οικοσυστημάτων μπορεί να φτάσει αρκετές εκατοντάδες μέτρα ή και χιλιόμετρα. Τα συστήματα μπορεί να είναι:
- Βιομάδες. Το βιομά είναι η γεωγραφική περιοχή που ορίζεται από μια σειρά κλιματικών και γεωλογικών παραγόντων που καθορίζουν τη βλάστηση και την πανίδα που βρίσκουμε σε αυτήν.
- Τοπία.Όταν αναλύουμε ένα τοπίο, μπορούμε να δούμε ότι το τέλος ενός τύπου οικοσυστήματος δεν είναι πλήρως καθορισμένο. μάλλον ως φυσικός χώρος έχει τα μεταβατικά του στάδια, ανάμεσα στα οποία τελειώνει η μια ζώνη και αρχίζει η επόμενη.
- Οικοσυστήματα.Ένα οικοσύστημα είναι μια περιοχή όπου συνυπάρχουν πολλά είδη που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με αβιοτικά στοιχεία.
- Κοινότητες ή πληθυσμοί. Σε αυτήν την περίπτωση, μιλάμε για πληθυσμούς φυτών και είδη δέντρων. Είναι τα είδη που αντιπροσωπεύουν περισσότερο τις ζώνες μετάβασης μεταξύ διαφορετικών συστημάτων.
Γιατί σχηματίζεται μια οικοτόνη
Αυτές οι μεταβατικές ζώνες σχηματίζονται λόγω της δράσης διαφόρων φυσικών και περιβαλλοντικών μεταβλητών. Μεταξύ των πιο σημαντικών χαρακτηριστικών είναι το κλίμα, η τοπογραφία, η σύνθεση και η δομή του εδάφους, καθώς και η παρουσία διαφορετικών τύπων πληθυσμών, είτε ζωικών είτε φυτικών, που μαζί σχηματίζουν έναν βιότοπο.
Ανάλογα με αυτές τις μεταβλητές και τις τιμές τους, η μετάβαση μπορεί να είναι πιο απότομη ή πιο σταδιακή. Για παράδειγμα, η παρουσία ενός ποταμού μπορεί να σηματοδοτήσει το τέλος ενός οικοσυστήματος και την αρχή ενός άλλου πιο απότομα, όπως στην περίπτωση του ποταμού Ορινόκο . Ωστόσο, η παρουσία ενός βουνού και μιας απότομης πλαγιάς μπορεί να προκαλέσει πιο σταδιακή μετάβαση στο τέλος ενός δάσους.
Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η ενδιάμεση ζώνη έχει μεγάλη βιολογική συμβολή. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ ειδών σε παρακείμενες περιοχές. Βρίσκουμε επίσης μεγαλύτερο βιολογικό πλούτο. Καθώς υπάρχουν περισσότερες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ατόμων διαφορετικών ειδών, θα γίνουν περισσότερες προσαρμογές σε κάθε τύπο βιότοπου ή βιότοπου. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως το πλεονέκτημα.
Κάθε είδος ή κοινότητα ειδών συμπεριφέρεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες που υπάρχουν στον οικοτόνο. Για παράδειγμα, αυτές οι συνθήκες μπορεί να περιλαμβάνουν το pH του εδάφους, τη μέση θερμοκρασία, την προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία, τα μοτίβα ανέμου και την ποσότητα του διαθέσιμου νερού , μεταξύ άλλων. Λαμβάνοντας υπόψη τις τιμές αυτών των μεταβλητών και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ζωντανών οργανισμών, μπορούμε να δούμε ότι κάθε είδος θα εκπληρώσει μια συγκεκριμένη λειτουργία εντός του οικοτόνου. Αυτό ονομάζεται οικολογική θέση. Μπορούμε να βρούμε οικολογικές θέσεις όπου οι λειτουργίες κάθε ζωντανού οργανισμού περιλαμβάνουν την οργάνωση, την αποσύνθεση, τη μεταφορά ή τη διανομή, μεταξύ άλλων.
Τύποι οικοτόνης
Όπως έχουμε αναφέρει προηγουμένως, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι οικοτόνης ανάλογα με τον τύπο του οικοσυστήματος που υπάρχει μεταξύ της ζώνης μετάβασης. Αυτές οι περιοχές μπορούν να χωριστούν ή να κατηγοριοποιηθούν με διαφορετικούς τρόπους.
1ο Αν αναφερθούμε στον τύπο του βιομώματος, οι οικοτόνοι θα καθοριστούν από κλιματικούς παράγοντες όπως το νερό, η θερμοκρασία και οι τοπογραφικοί παράγοντες.
2ον Αν αναφερθούμε στον τύπο του τοπίου, οι οικοτόνοι θα χαρακτηρίζονται από τον τύπο του κλίματος, την τοπογραφία και μπορούν επίσης να συμπεριληφθούν ορισμένα χημικά χαρακτηριστικά του εδάφους.
Τρίτον, αν μιλάμε για οικοτόνους πληθυσμών ή κοινοτήτων, πρέπει να μιλήσουμε για την επίδραση που έχει η αλληλεπίδραση μεταξύ των ειδών στη σύνθεση και την κατανομή τους.
Θα βάλουμε μερικά παραδείγματα οικοτόνων και τα χαρακτηριστικά τους:
Τούνδρα και Τάιγκα με βόρειο δάσος
Αν ταξιδέψουμε στην Αμερική και την Ευρώπη, μπορούμε να δούμε τα όρια μεταξύ της τούνδρας και του βόρειου δάσους. Αυτό είναι ένα παράδειγμα οικοτόνου μεταξύ δύο διαφορετικών βιοτόπων, καθένα από τα οποία χαρακτηρίζεται από ένα ξεχωριστό κλίμα. Στην τούνδρα, βρίσκουμε πολικές περιοχές με μέσες θερμοκρασίες που δεν υπερβαίνουν τους δέκα βαθμούς Κελσίου. Η βροχόπτωση είναι συνήθως περίπου 250 mm ετησίως. Ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά αυτής της ζώνης είναι το μόνιμα παγωμένο έδαφος, ένας τύπος εδάφους που παραμένει παγωμένος όλο το χρόνο.
Από την άλλη πλευρά, έχουμε το βόρειο δάσος, που βρίσκεται νότια της τούνδρας. Σε αυτό το οικοσύστημα, η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από -30°C έως 19°C . Οι βροχοπτώσεις του κυμαίνονται κατά μέσο όρο μεταξύ 400 και 450 mm ετησίως. Επομένως, ο οικοτόνος που σχηματίζεται μεταξύ αυτών των δύο βιοτόπων δεν είναι πολύ εκτεταμένος. Ωστόσο, στην Ευρώπη, μπορούμε να βρούμε έναν οικοτόνο μήκους έως και 200 χιλιομέτρων. Χαρακτηρίζεται από ένα κατακερματισμένο τοπίο με περιοχές που καλύπτονται από πυκνά δάση και άλλες που κυριαρχούνται από λειχήνες και ερείκη.
Οι υγρότοποι είναι ένας άλλος τύπος οικοσωματικού που διασχίζει ένα χερσαίο και υδάτινο οικοσύστημα, διαδραματίζοντας θεμελιώδη ρόλο στην περιβαλλοντική υγιεινή, καθιστώντας τη διατήρησή τους ζωτικής σημασίας. Αυτή η περιοχή συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας του νερού δεσμεύοντας ιζήματα, απορροφώντας θρεπτικά συστατικά και απελευθερώνοντας χημικές ουσίες. Αυτοί οι οιτόνοι μπορεί να είναι:
- Όαση στην έρημο.
- Δάσος-σαβάνα-έρημος.
- Δασική περιοχή-βλάστηση με χαμηλό ύψος.
- Litoral
Όπως μπορείτε να δείτε, είναι απαραίτητο να διατηρηθούν όλες αυτές οι γεωγραφικές περιοχές γιατί έχουν μεγάλη βιολογική σημασία. Είναι μεταβάσεις διαφορετικών μορφών ζωής σε ολόκληρο τον πλανήτη που συνεχίζουν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των ζωντανών όντων.
