Η κλιματική αλλαγή είναι μια πρόκληση που θα πρέπει όλοι να αντιμετωπίσουμε. Ωστόσο, δεν θα είναι εύκολη για όλους. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, που πλήττονται περισσότερο, οι άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν τόσες πολλές δυσκολίες που ο μόνος τρόπος επιβίωσης θα είναι να μεταναστεύσουν από αυτό που ήταν πάντα το σπίτι τους.
Καθώς τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων όπως το μεθάνιο αυξάνονται πέρα από τα φυσιολογικά επίπεδα, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και οι ακτίνες του ήλιου αφήνουν πολλά μέρη του κόσμου σχεδόν χωρίς νερό. Αντιμέτωποι με αυτή την κατάσταση, εκατομμύρια άνθρωποι θα αναγκαστούν να γίνουν κλιματικοί πρόσφυγες.
Πριν από δύο χρόνια, το 2014, το Κέντρο Παρακολούθησης Εσωτερικών Εκτοπίσεων του Νορβηγικού Συμβουλίου Προσφύγων εκτίμησε ότι 19,3 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν εγκαταλείψει τα σπίτια τους λόγω φυσικών καταστροφών, όπως τυφώνες ή ξηρασίες. Αυτοί οι άνθρωποι πήγαν σε άλλες χώρες αναζητώντας ένα ασφαλέστερο μέρος, όπως η Ευρώπη.
Μεταξύ 2006 και 2011, η Συρία βίωσε μια από τις χειρότερες ξηρασίες στη σύγχρονη ιστορία της , η οποία οδήγησε στον θάνατο μεγάλου μέρους του ζωικού κεφαλαίου της και στον εκτοπισμό δύο εκατομμυρίων ανθρώπων στις πόλεις. Αυτή η κατάσταση πυροδότησε διαμαρτυρίες που καταστάλθηκαν βίαια και τώρα πολλοί Σύριοι εγκαταλείπουν τη χώρα.
Μέχρι το 2050, όπως αναφέραμε στο ιστολόγιο , η Μέση Ανατολή θα βιώσει εξαιρετικά ζεστά καλοκαίρια. Οι νυχτερινές θερμοκρασίες θα φτάσουν τους 30°C και οι ημερήσιες θερμοκρασίες θα ανέβουν στους 46°C, φτάνοντας ενδεχομένως τους 50°C μέχρι το τέλος του αιώνα.
Μερικοί ερευνητές προειδοποιούν ότι το νερό, ο πιο πολύτιμος πόρος μας, θα γίνει αιτία πολέμου στο μέλλον. Το βλέπουμε ήδη αυτό στην Αφρική: εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από έλλειψη καθαρού νερού . Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της κατανόησης της κλιματικής αλλαγής και της αναγκαστικής μετανάστευσης ως κρίσιμων παραγόντων.
Μια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας εκτιμά ότι 216 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να αναγκαστούν να μεταναστεύσουν εντός των χωρών τους λόγω της κλιματικής αλλαγής έως το 2050. Η μελέτη αυτή προειδοποιεί επίσης ότι θα μπορούσαν να εμφανιστούν εστίες περιβαλλοντικής μετανάστευσης ήδη από την επόμενη δεκαετία. Αυτή η κλιματική μετανάστευση θα μπορούσε να μειωθεί σε μόλις 44 εκατομμύρια ανθρώπους εάν οι χώρες αρχίσουν αμέσως να περιορίζουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, να αντιμετωπίζουν τα κενά ανάπτυξης, να αποκαθιστούν τα οικοσυστήματά τους και να υποστηρίζουν τους ανθρώπους στην προσαρμογή τους στις περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Η κλίμακα της εσωτερικής μετανάστευσης που προκαλείται από τις κλιματικές επιπτώσεις θα είναι μεγαλύτερη στις φτωχότερες και πιο ευάλωτες περιοχές, υποδεικνύοντας ότι οι υποκείμενες αδυναμίες στην ικανότητα των κοινωνικών, οικονομικών και βιοποριστικών συστημάτων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τα αναπτυξιακά οφέλη.
Η περιοχή με τους περισσότερους εσωτερικά εκτοπισμένους λόγω της κλιματικής αλλαγής θα ήταν η υποσαχάρια Αφρική , όπου έως και 86 εκατομμύρια άνθρωποι θα μπορούσαν να μετακινούνται, ακολουθούμενη από την Ανατολική Ασία και τον Ειρηνικό, με 49 εκατομμύρια, τη Νότια Ασία, με 40 εκατομμύρια, τη Βόρεια Αφρική, με 19 εκατομμύρια, τη Λατινική Αμερική, με 17 εκατομμύρια και την Ανατολική Ευρώπη και Κεντρική Ασία, με πέντε εκατομμύρια.
Ο λόγος που η Αφρική έχει τόσο υψηλή προβολή σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου είναι ότι η ήπειρος είναι εξαιρετικά ευάλωτη στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ειδικά σε ξηρές περιοχές, που είναι ήδη εύθραυστες και κατά μήκος εκτεθειμένων ακτών. Η γεωργία, η οποία στην υποσαχάρια περιοχή αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από βροχερές καλλιέργειες, αντιπροσωπεύει επίσης μεγάλο ποσοστό απασχόλησης και είναι κρίσιμης σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια, όπως θα δείτε στην ανάρτησή μας στο .
Η Βόρεια Αφρική αναμένεται να έχει το υψηλότερο ποσοστό εσωτερικών μεταναστών που σχετίζονται με το κλίμα σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη σοβαρή λειψυδρία, καθώς και στις επιπτώσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας στις πυκνοκατοικημένες παράκτιες περιοχές και στο Δέλτα του Νείλου.
Η κλιματική αλλαγή αντιπροσωπεύει επίσης ένα παγκόσμιο ζήτημα δικαιοσύνης. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν κατανέμονται ομοιόμορφα, επηρεάζοντας ορισμένες περιοχές του κόσμου πιο σημαντικά από άλλες. Αυτή η πραγματικότητα υπογραμμίζει την ανισότητα μεταξύ των εθνών στον Παγκόσμιο Νότο, τα οποία υποφέρουν δυσανάλογα από τις συνέπειες των ιστορικών εκπομπών από τις ανεπτυγμένες χώρες. Για τα Ηνωμένα Έθνη, οι αδικίες που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή υπογραμμίζουν το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότερων.
Ο Αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, Γιούργκεν Βόγκελε, τόνισε ότι η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας « αποτελεί μια έντονη υπενθύμιση του ανθρώπινου κόστους της κλιματικής αλλαγής », ιδιαίτερα για εκείνους με τους λιγότερους πόρους, οι οποίοι συνήθως είναι και οι λιγότερο υπεύθυνοι για αυτήν την κατάσταση. Ο καθορισμός και η εφαρμογή παγκόσμιων πολιτικών για την πρόληψη της κλιματικής αλλαγής πρέπει να λαμβάνει υπόψη ότι η κοινωνική αδικία επιδεινώνει τις συνέπειες αυτών των αλλαγών, ένα θέμα που διερευνήσαμε στην έκδοσή μας για την κλιματική αλλαγή και την αναγκαστική μετανάστευση.
Αυτό το φαινόμενο της κλιματικής μετανάστευσης δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα του μέλλοντος· συμβαίνει σήμερα. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, το 2022 αναφέρθηκαν 32.6 εκατομμύρια αναγκαστικές εκτοπίσεις λόγω φυσικών καταστροφών , αύξηση 41% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των τελευταίων δέκα ετών. Αυτή η αύξηση αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η κλιματική αλλαγή αναγκάζει τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, ακόμη και εκείνους που δεν βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των ένοπλων συγκρούσεων.
Ο αγώνας για την ιδιοκτησία γης και την πρόσβαση σε φυσικούς πόρους αποτελεί συνεχή πηγή συγκρούσεων παγκοσμίως. Πρόσφατα, αυτές οι εντάσεις έχουν ενταθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής. Αντιμέτωπες με την αυξανόμενη απώλεια εύφορης γης και την περιορισμένη πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους, ολόκληρες κοινότητες σε όλες τις περιοχές του κόσμου αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους. Αυτός είναι ένας σαφής πολλαπλασιαστής απειλών, που επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τις πιο ευάλωτες κοινότητες, οι οποίες δεν μπορούν να προσαρμοστούν στις αλλαγές στο περιβάλλον τους - ένα φαινόμενο που αναλύσαμε στο άρθρο μας σχετικά με τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στον εκτοπισμό.
Οι φυσικές καταστροφές που σχετίζονται με το περιβάλλον επηρεάζουν δυσανάλογα τους αγροτικούς πληθυσμούς σε ευάλωτες χώρες. Οι πέντε χώρες που επηρεάζονται περισσότερο από αυτά τα γεγονότα που σχετίζονται με το κλίμα είναι το Πακιστάν, οι Φιλιππίνες, η Κίνα, η Ινδία και η Νιγηρία, που αντιπροσωπεύουν το 98% των νέων εκτοπισμών το 2022. Αυτές οι μειονεκτούσες κοινότητες, που δεν μπορούν να μετακινηθούν ή να επανεγκατασταθούν, προορίζονται να διαμένουν σε περιοχές που εκτίθενται άμεσα σε καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα. Τα βάσανά τους μεταφράζονται σε καταστροφικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, ειδικά σε κρίσιμους τομείς όπως η γεωργία, η αλιεία και η δασοκομία, που αποτελούν τους ίδιους τους πυλώνες των οικονομιών αυτών των εθνών.
Αυτή η δυναμική της μετανάστευσης αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται. Είναι κρίσιμο να αναληφθεί δράση τώρα για να διασφαλιστεί η επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης κατά τα επόμενα 10 χρόνια και να διασφαλιστεί η κοινή ευημερία μέχρι τα μέσα του αιώνα και μετά. Η Παγκόσμια Τράπεζα διατυπώνει βασικές συστάσεις, όπως η μείωση των παγκόσμιων εκπομπών και η καταβολή κάθε δυνατής προσπάθειας για την επίτευξη των στόχων θερμοκρασίας της Συμφωνίας του Παρισιού, η ενσωμάτωση της εσωτερικής μετανάστευσης που προκαλείται από το κλίμα στον πράσινο και ανθεκτικό σχεδιασμό ανάπτυξης και η προετοιμασία για κάθε στάδιο του εκτοπισμού, ώστε η εσωτερική μετανάστευση που προκαλείται από το κλίμα να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως στρατηγική προσαρμογής και να δημιουργήσει θετικά αποτελέσματα.
Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο περιβαλλοντική κρίση, αλλά και κοινωνική και οικονομική. Καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται και οι συνθήκες διαβίωσης χειροτερεύουν, τα εκατομμύρια των κλιματικών προσφύγων που αναδύονται από αυτήν την πραγματικότητα θα χρειαστούν υποστήριξη και αποτελεσματικές λύσεις. Η πρόκληση είναι σημαντική, αλλά η συλλογική δράση και η συνεργασία είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης και την προστασία των ευάλωτων κοινοτήτων του κόσμου.
