Ένα από τα πιο διάσημα υδάτινα σώματα στον κόσμο, λόγω των μοναδικών χαρακτηριστικών της, είναι η Νεκρά Θάλασσα. Είναι διάσημη για διάφορους λόγους. Πρώτον, η εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητά της σε αλάτι εμποδίζει την ανάπτυξη ζωής στα νερά της και επιτρέπει σε άλλα αντικείμενα να επιπλέουν. Είναι επίσης γνωστή επειδή αναφέρεται σε πολλά αποσπάσματα της Βίβλου. Παρά το γεγονός ότι ονομάζεται Νεκρά Θάλασσα, είναι μια ενδορρεϊκή λίμνη χωρίς διέξοδο.
Σε αυτό το άρθρο θα σας πούμε όλα τα χαρακτηριστικά, τη γεωλογία και τις περιέργειες της Νεκράς Θάλασσας.
Κύρια χαρακτηριστικά
Η Νεκρά Θάλασσα είναι μια ενδορρεϊκή λίμνη, πλήρως περιτριγυρισμένη από στεριά χωρίς διέξοδο στον ανοιχτό αέρα. Είναι μια υπεραλμυρή λίμνη με υψηλή συγκέντρωση αλατιού, που ξεπερνά αυτή οποιασδήποτε θάλασσας ή ωκεανού. Βρίσκεται στα σύνορα της Ιορδανίας, του Ισραήλ και της Δυτικής Όχθης, περίπου 400 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, γεγονός που μπορεί να εξηγήσει την εξαιρετικά υψηλή αλατότητά της.
Αν το δούμε από προοπτική, μπορούμε να δούμε ότι η Νεκρά Θάλασσα είναι ένα από τα χαμηλότερα σημεία στη γη. Δηλαδή, είναι το χαμηλότερο σώμα νερού από όλα. Χωρίζεται σε δύο λεκάνες που χωρίζονται από χερσαία γέφυρα. Ως σύνολο, κάθονται σε μια κατάθλιψη που δημιουργείται από μια ρωγμή ή ένα ρήγμα που είναι γνωστό ως κοιλάδα του Ιορδάνη. Αυτό βρίσκεται ανάμεσα στους λόφους Judean και το Transjordan Plateau.
Το βόρειο τμήμα της Νεκράς Θάλασσας είναι το μεγαλύτερο και βαθύτερο. Εκτείνεται σε περίπου 50 χιλιόμετρα και φτάνει σε βάθη έως και 400 μέτρα . Η νότια λεκάνη, από την άλλη πλευρά, έχει μήκος μόνο 11 χιλιόμετρα και βάθος μόλις 4 μέτρα. Ο μόνος ποταμός που εκβάλλει σε αυτή τη λίμνη είναι ο Ιορδάνης ποταμός, ο οποίος είναι ο μόνος συνεχής παραπόταμός της. Συνήθως εκβάλλει μεγάλη ποσότητα γλυκού νερού, ειδικά στη βόρεια λεκάνη. Αν ενδιαφέρεστε για τη γεωγραφία του ποταμού, μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα στην ιστορία του Ιορδάνη ποταμού.
Στο νότιο τμήμα τροφοδοτείται συνήθως με νερό από πολλά ρέματα. Δεν είναι όμως σημαντική συνεισφορά. Αυτό σημαίνει ότι η στάθμη της Νεκράς Θάλασσας δεν παρουσιάζει διακυμάνσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Η μεγάλη ποσότητα αλατιού που διαθέτουν ανέρχεται σε τιμές 340 γραμμαρίων ανά λίτρο. Ένας από τους παράγοντες που προάγει τη μεγάλη ποσότητα αλατιού είναι ότι η ποσότητα του γλυκού νερού που λαμβάνει είναι μικρότερη από την ποσότητα του νερού που εξατμίζεται. Επιπλέον, είναι σημαντικό να εξετάσουμε γιατί το θαλασσινό νερό είναι αλμυρό, το οποίο έχει μεγάλη σχέση με την περιεκτικότητα σε μεταλλικά στοιχεία.
Σε αυτήν την περίπτωση, έχουμε πολύ υψηλό ποσοστό εξάτμισης του θαλασσινού νερού. Αυτό συμβαίνει επειδή βρίσκεται σε μια περιοχή με υψηλές θερμοκρασίες και λίγες βροχοπτώσεις. Τα άλατα που βρίσκονται σε αυτό το νερό είναι το χλωριούχο νάτριο, το χλωριούχο μαγνήσιο, το χλωριούχο ασβέστιο, το χλωριούχο κάλιο και το βρωμιούχο μαγνήσιο. Μπορεί να ειπωθεί ότι περίπου το 27% του νερού σε αυτή τη θάλασσα αποτελείται από στερεές ουσίες.
Σχηματισμός της νεκράς θάλασσας
Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η Νεκρά Θάλασσα βρίσκεται σε ένα τεκτονικό ρήγμα. Δηλαδή, είναι μια κοιλότητα που οριοθετείται από παράλληλα ρήγματα. Αυτό το ρήγμα εκτείνεται κατά μήκος των αφρικανικών και αραβικών τεκτονικών πλακών. Πριν σχηματιστεί αυτό το ρήγμα, η Μεσόγειος Θάλασσα ήταν πολύ μεγαλύτερη από ό,τι είναι τώρα. Καλύπτει ολόκληρη την Παλαιστίνη κατά την Ιουρασική και Κρητιδική περίοδο . Ωστόσο, στο Μειόκαινο , η Αραβική Πλάκα συγκρούστηκε με το βόρειο τμήμα της Ευρασιατικής Πλάκας. Έτσι άρχισε να ανυψώνεται η στεριά και σχηματίστηκε η κεντρική οροσειρά της Παλαιστίνης. Σταδιακά, με την πάροδο των ετών, το τεκτονικό ρήγμα σχηματίστηκε και γέμισε με θαλασσινό νερό.
Ήδη στο Πλειστόκαινο, υπήρχε μεγάλη έκταση μεταξύ της Μεσογείου και της κοιλάδας που σχηματίστηκε λόγω της ρωγμής μεταξύ των τεκτονικών πλακών. Ήταν δυνατό να υψωθούν αρκετά μέτρα μέχρι να αποσυρθεί το θαλασσινό νερό. Αυτό προκάλεσε την απομόνωση του λάκκου και των νερών. Ο Κόλπος της Άκαμπα απομονώθηκε επίσης.
Βιοποικιλότητα της Νεκράς Θάλασσας
Όπως έχουμε αναφέρει προηγουμένως, η αλατότητα της Νεκράς Θάλασσας είναι πολύ υψηλή. Γίνεται περίπου 10 φορές η αλατότητα του ωκεανού. Αυτό το καθιστά πρακτικά μια θαλάσσια έρημο στην οποία μόνο ορισμένα ζωντανά όντα είναι ικανά να την κατοικήσουν. Τα μόνα ζωντανά πλάσματα που μπορούν να επιβιώσουν σε αυτές τις ακραίες συνθήκες είναι τα βακτήρια, τα πρωτόζωα και τα μονοκύτταρα φύκια.
Τα περισσότερα από αυτά τα φύκια ανήκουν στο γένος Dunaliella. Ωστόσο, κατά μήκος ολόκληρης της ακτογραμμής της Νεκράς Θάλασσας, μπορούμε να βρούμε ορισμένα αλοφυτικά φυτά. Αυτά τα φυτά είναι προσαρμοσμένα σε περιοχές με υψηλές συγκεντρώσεις αλατότητας ή αλκαλικότητας. Αντίθετα, δεν μπορούμε να βρούμε κανένα είδος ψαριού, ερπετών, αμφιβίων και σίγουρα κανένα θηλαστικό. Περιστασιακά, ορισμένα ψάρια παρασύρονται από τα ρεύματα του ποταμού και καταλήγουν να πεθαίνουν χωρίς καμία πιθανότητα επιβίωσης.
Επομένως, δεν μπορούμε να μιλάμε για βιοποικιλότητα όταν αναφερόμαστε στη Νεκρά Θάλασσα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι αυτή η θάλασσα στερείται πολύτιμων πόρων. Χάρη στην υψηλή αλατότητά της, τα άλατά της μπορούν να εξαχθούν για θεραπευτικούς σκοπούς. Η λάσπη που βρίσκεται στον βυθό μπορεί επίσης να εφαρμοστεί στο σώμα, καθώς έχει πολλές ευεργετικές ιδιότητες λόγω της περιεκτικότητάς της σε μέταλλα.
Απειλές
Αν και αυτή η θάλασσα δεν υπεραλιεύεται, το μέγεθος και ο όγκος της έχουν μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό οφείλεται κυρίως σε εκτροπές νερού και σημαντική καθίζηση της γης, η οποία έχει οδηγήσει στην κατάρρευση ορισμένων γύρω περιοχών. Μείωση του συνολικού όγκου του νερού έχει παρατηρηθεί από το 1960. Αυτό ξεκίνησε όταν το Ισραήλ εγκατέστησε ένα αντλιοστάσιο στις όχθες της Θάλασσας της Γαλιλαίας. Αυτό το αντλιοστάσιο εκτρέπει το νερό από τον ποταμό Ιορδάνη σε άλλες χώρες που τον χρησιμοποιούσαν για πόσιμο νερό και άρδευση.
Η εκτροπή μεγάλων ποσοτήτων νερού από τον κύριο παραπόταμό του, σε συνδυασμό με τη σημαντική εξάτμιση, προκαλεί σταθερή μείωση του όγκου του νερού σε αυτήν τη θάλασσα. Η στάθμη του νερού υποχωρεί κατά περίπου ένα μέτρο ετησίως. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τις επιπτώσεις της εξαφάνισής του στο άρθρο «Ανθρωπότητα και Κλιματική Αλλαγή ».