Η ξηρασία συνεχίζεται αμείωτη στην Ισπανία. Παρόλο που οι ταμιευτήρες ξεκίνησαν το καλοκαίρι με καλά επίπεδα χάρη σε έναν πολύ βροχερό χειμώνα, η έλλειψη βροχοπτώσεων και οι υψηλές θερμοκρασίες των τελευταίων εβδομάδων έχουν σημάνει για άλλη μια φορά συναγερμό. Από τη Χώρα των Βάσκων έως την Ανδαλουσία, συμπεριλαμβανομένης της Γαλικίας και της Αραγωνίας, η ύπαιθρος και οι υδάτινοι πόροι δείχνουν σημάδια εξάντλησης.
Τα δεδομένα μιλούν από μόνα τους: η ένωση αγροτών ENBA ζήτησε επείγουσα συνεδρίαση της Στρογγυλής Τράπεζας για την Κλιματική Αλλαγή και τη Γεωργία στη Χώρα των Βάσκων, ενώ το Βίγκο έχει ήδη εκδώσει συναγερμό για ξηρασία και η Μάλαγα ζητά επένδυση άνω του 1.000 δισεκατομμυρίου ευρώ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Η επιστήμη, από την πλευρά της, παρέχει μια ιστορική προοπτική που αποδεικνύει ότι αυτά τα επεισόδια δεν είναι καινούργια, αλλά η κλιματική αλλαγή τα καθιστά πιο συχνά και έντονα.
Επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα και εκκλήσεις για δράση

Το συνδικάτο ENBA έχει επικεντρωθεί στην κατάσταση στην ύπαιθρο των Βάσκων. Σύμφωνα με την οργάνωση, οι υψηλές θερμοκρασίες και η έλλειψη βροχοπτώσεων έχουν αποξηράνει λιβάδια και οπωρώνες, και τα ζώα υποφέρουν από θερμική καταπόνηση. Η απώλεια βοσκοτόπων και η μειωμένη συγκομιδή χορτονομής θα περιπλέξουν τη διατροφή των ζώων κατά τη διάρκεια του ερχόμενου χειμώνα, η οποία ήδη προκαλεί τις πρώτες αυξήσεις τιμών. Το ENBA προτρέπει τη Στρογγυλή Τράπεζα για την Κλιματική Αλλαγή και τη Γεωργία να συνεδριάσει το συντομότερο δυνατό, χωρίς να περιμένει μέχρι τον Σεπτέμβριο, για να προβλέψει τις συνέπειες.
Στη Γαλικία, η κατάσταση δεν είναι πολύ πιο ελπιδοφόρα. Το Δημοτικό Συμβούλιο του Βίγκο ενέκρινε πρόταση που καλεί την περιφερειακή κυβέρνηση (Xunta) να επιταχύνει την κατασκευή μιας νέας δεξαμενής στον ποταμό Oitaven, ανάντη του Eiras, με στόχο την ενίσχυση της παροχής νερού. Η τοπική κυβέρνηση ενεργοποίησε αυτόν τον μήνα προειδοποίηση για ξηρασία στη Γαλικία και προειδοποιεί ότι η δεξαμενή Eiras, με χωρητικότητα μόνο 22 κυβικών εκατοστών, είναι ανεπαρκής μακροπρόθεσμα. Εν τω μεταξύ, η αντιπολίτευση απαιτεί προκαταρκτικές μελέτες και ένα αποτελεσματικό σχέδιο διαχείρισης πριν από την κατασκευή οποιασδήποτε νέας υποδομής.
Η Ανδαλουσία δεν απέχει πολύ. Μια έκθεση των Typsa και Seopan δείχνει ότι η επαρχία της Μάλαγα θα χρειαστεί 1.000 δισεκατομμύριο ευρώ έως το 2035 για την αντιμετώπιση των ξηρασιών και των πλημμυρών. Μεταξύ των έργων προτεραιότητας είναι η αμφιλεγόμενη Βόρεια Μονάδα Επεξεργασίας Λυμάτων (EDAR Norte), η μονάδα αφαλάτωσης Axarquía και οι βελτιώσεις στη διασύνδεση μεταξύ του Campo de Gibraltar και της Costa del Sol. Ο πρόεδρος του Seopan, Julián Núñez, τονίζει ότι η λειψυδρία στην Ισπανία δεν είναι πλέον ένα εξαιρετικό φαινόμενο, αλλά ένα διαρθρωτικό, και ότι απαιτείται μεγαλύτερη δημοσιονομική προσπάθεια.
Η επιστήμη επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα: ιστορικές μελέτες και προβλέψεις

Μια ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Βαγιαδολίδ ανασύνθεσε τις ξηρασίες των τελευταίων 375 ετών στη Σόρια αναλύοντας τους δακτυλίους 102 βελανιδιών. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Biogeosciences, αποκαλύπτει ότι η πιο ξηρή χρονιά ήταν το 1683, με μόνο 257 χιλιοστά βροχής, και ότι η πιο σοβαρή περίοδος εκτείνεται από το 1652 έως το 1669. Η έρευνα καλύπτει ένα κενό δεδομένων στο εσωτερικό της Ιβηρικής Χερσονήσου και επιβεβαιώνει ότι οι ακραίες ξηρασίες δεν είναι ένα νέο φαινόμενο, αν και η κλιματική αλλαγή τις επιδεινώνει.
Στην περιοχή Alto Aragón, ο σύλλογος Sancho Ramírez έχει θυμηθεί ακόμη πιο καταστροφικά ιστορικά επεισόδια, όπως η ξηρασία του 1219, η οποία προκάλεσε λιμό και απελπισμένες μεταναστεύσεις. Ο χρονικογράφος Zurita περιέγραψε μια «απόλυτη στειρότητα και ξηρασία» που ξήρανε ακόμη και τα δάση. Αυτές οι αφηγήσεις θέτουν την τρέχουσα κατάσταση σε μια προοπτική, αν και τα δεδομένα από τις δεξαμενές Yesa και Lanza δείχνουν επίπεδα κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η έκθεση World Weather Attribution (WWA) προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά τις ξηρασίες πολύ πιο πιθανές. Στη Δυτική Ευρώπη, οι συνθήκες ξηρού εδάφους μεταξύ Απριλίου και Ιουνίου του τρέχοντος έτους θα ήταν πέντε φορές πιο πιθανές από ό,τι σε ένα ψυχρότερο κλίμα. Στην Ανατολική Ευρώπη, η πιθανότητα είναι έντεκα φορές υψηλότερη. Η μελέτη επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση της ξηρασίας παραμένει άνιση σε ολόκληρη την ΕΕ και ζητά μια πιο ενοποιημένη πολιτική για τα ύδατα.
Υδατικά αποθέματα: μια προσωρινή ανακούφιση που δεν πρέπει να δημιουργεί εφησυχασμό
Τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Οικολογικής Μετάβασης τοποθετούν τα εθνικά αποθέματα νερού στο 73,4% της χωρητικότητας, με αποθηκευμένα 41.100 κυβικά εκατόμετρα. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο από το περσινό και τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας, αλλά δεν υπάρχει λόγος για πανηγυρισμούς. Τα αποθέματα μειώνονται από τον Μάιο, όταν οι ταμιευτήρες ανέρχονταν στο 84%, και η τάση είναι σαφώς πτωτική.

Στη Γαλικία, η περιφερειακή κυβέρνηση (Xunta) έχει ήδη ενεργοποιήσει προειδοποίηση για μέτρια λειψυδρία στα ποτάμια συστήματα Lérez και Anllóns και κατά μήκος των ακτών της A Coruña. Στο Βίγκο, ο δήμαρχος Abel Caballero προειδοποίησε ότι η δεξαμενή Eiras έχει λιγότερο νερό από ό,τι το 2017, μια χρονιά με μια από τις χειρότερες ξηρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ. Αν και ο χειμώνας ήταν πολύ βροχερός, η άνοιξη ήταν ξηρή και τον Ιούνιο κατέγραψε μόνο το 39% των κανονικών βροχοπτώσεων, σύμφωνα με την Aemet (την Ισπανική Μετεωρολογική Υπηρεσία).
Ο καθηγητής Jorge Rodríguez-Chueca, από το Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, προειδοποίησε την περασμένη άνοιξη ότι ο σχεδιασμός για την αντιμετώπιση της ξηρασίας γίνεται ακριβώς όταν οι δεξαμενές είναι γεμάτες. «Η ποσότητα νερού που αποθηκεύεται είναι απλώς ένα στιγμιότυπο στο χρόνο, όχι μια εγγύηση για το μέλλον», επεσήμανε. Με ετήσια κατανάλωση 32.000 hm3, οποιαδήποτε μείωση των βροχοπτώσεων μπορεί γρήγορα να καταστήσει το σύστημα ευάλωτο.
Έτσι, η Ισπανία αντιμετωπίζει ένα καλοκαίρι στο οποίο η ξηρασία θα επανέλθει στο προσκήνιο. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι, αγρότες και επιστήμονες συμφωνούν ότι η κατάσταση απαιτεί επείγοντα μέτρα και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό . Ενώ οι δεξαμενές αδειάζουν σιγά σιγά και η ύπαιθρος υποφέρει, η ιστορία και η επιστήμη μας υπενθυμίζουν ότι αυτά τα επεισόδια δεν είναι καινούργια, αλλά η κλιματική αλλαγή τα καθιστά πιο συχνά και σοβαρά. Το κλειδί είναι να δράσουμε πριν να είναι πολύ αργά.
Δείκτης

